Zapach i smak whisky – przewodnik

whisky_zapach_smak_szkocka_krata

Whisky i jej zapach i smak

Na blogu opisane s膮 r贸偶ne single malt, maj膮ce r贸偶norodny zapach i smak: s艂odkie, torfowe, kwiatowe, lekko dymne, owocowe, miodowe, morskie, zbo偶owe. Dla ka偶dego co艣 mi艂ego. Whisky oferuj膮 mnogo艣膰 zapach贸w i smak贸w. Aby opisa膰 od czego to zale偶y, trzeba by albo jednego, bardzo d艂ugiego artyku艂u, albo kilku (je艣li nie kilkunastu) mniejszych post贸w. W sumie mo偶na by powiedzie膰, 偶e ka偶dy z element贸w produkcji wp艂ywa na nie w jaki艣 spos贸b – surowce (j臋czmie艅, woda), elementy produkcji (np. czas trwania fermentacji czy destylacji) i “postprodukcji” (np. filtrowanie na zimno) czy u偶ywane “sprz臋ty” (np. u偶yta d臋bowa beczka, wielko艣膰 czy kszta艂t alembika). Ba, jakie艣 znaczenie ma nawet region Szkocji, w kt贸rym produkowana jest whisky albo gdzie znajduj膮 si臋 magazyny, w kt贸rych p贸藕niej dojrzewa.

Grupowanie – czy ma to sens

Skoro wachlarz zapach贸w i smak贸w jest tak szeroki, to czy mo偶na w og贸le pogrupowa膰 podobne whisky.聽 Za艂贸偶my, 偶e smakuj膮 nam takie o posmaku jab艂kek i gruszek, czyli owocowe. Jednak偶e whisky o zapachu jag贸d czy malin te偶 okre艣limy jako owocowe. A co z whisky, w kt贸rych czu膰 pomara艅cze, mandarynki, ananasy – czy偶 one nie s膮 owocowe? Czy mo偶na wi臋c je “wrzuci膰” do jednej grupy?

Jest wiele sposob贸w grupowania, porz膮dkowania whisky, szczeg贸lnie przy u偶yciu “map smak贸w” albo “k贸艂 smak贸w”. Powszechnie znana jest mapa opracowana przez firm臋 Diageo, potentata na rynku alkoholi. Pozwala ona okre艣li膰 charakter whisky (od delikatnego do dymnego; od lekkiego do bogatego). Ko艂a smak贸w pokazuj膮 za艣 pewne grupy (ok. 5-10 w zale偶no艣ci od autor贸w) takie jak np. owocowe, orzechowe, estrowe, chemiczne itd. Te grupy dziel膮 si臋 z kolei na mniejsze podkategorie np: owocowe – cytrusy, owoce le艣ne, tropikalne, z sadu.

Zapach i smak whisky po mojemu

Bardzo si臋 staram nie wym膮drza膰 pisz膮c artyku艂y. Pr贸bowanie r贸偶nych whisky i rozmowy z innymi “whiskopijcami” nauczy艂y mnie, 偶e ka偶dy, naprawd臋 KA呕DY czuje whisky inaczej, na sw贸j w艂asny spos贸b. Dlatego te偶 silenie si臋 na “m臋drkowanie” z g贸ry skazane jest na niepowodzenie.

B臋dzie wi臋c teraz mocno subiektywnie. Po spr贸bowaniu ilu艣 tam whisky, przeczytaniu ilu艣 tam publikacji, porozmawianiu z ilu艣 tam mniej lub bardziej do艣wiadczonymi fanami whisky, stwierdzam, 偶e najbli偶ej mi do kategoryzacji, kt贸r膮 zaproponowa艂 Dave Broom w swoim Atlasie 艣wiata whisky. Z pewnymi, w艂asnymi modyfikacjami. Dlaczego klasyfikacja Broom’a? Pewnie dlatego, 偶e wyznaj臋 zasad臋, 偶e nie ma co mno偶y膰 byt贸w ponad potrzeb臋 (PS: dzi臋ki Ockham 馃槈 ). Przy takiej mnogo艣ci zapach贸w i smak贸w, w moim przekonaniu niezb臋dne s膮聽 pewne uproszczenia, 偶eby 艂atwiej mo偶na by艂o porusza膰 si臋 po tym 艣wiecie. Tak wi臋c, do rzeczy:

  • Whisky delikatne, 艂膮kowe

whisky_zapach_smak_szkocka_krataTo pierwsza grupa whisky. Zapach i smak whisky przywodz膮 na my艣l 艣wie偶o skoszon膮 traw臋, zapach 艂膮ki, smak owoc贸w z sadu. S膮 rze艣kie, aromatyczne, 艣wie偶e. Wg mnnie pasuj膮 jako aperitif, 艣wietnie sprawdzaj膮 si臋 w ciep艂e, letnie dni. S膮 lekko wytrawne lub delikatnie s艂odkie i owocowe (np. jab艂ka, gruszki), ale nie jest to ich dominanta. Mnie troch臋 kojarz膮 si臋 z bia艂ym winem.

Na blogu znajduj膮 si臋 tutaj聽 馃憠馃徑馃憠馃徑 “Delikatne i 艂agodne

  • Whisky owocowe, korzenne

whisky_zapach_smak_szkocka_krataDruga grupa. S膮 to whisky s艂odsze ni偶 w grupie 1-szej, ale bywaj膮 tak偶e bardziej wytrawne. Zapach i smak whisky to s艂odycz dojrza艂ych owoc贸w, cz臋sto tropikalnych. Kojarz膮 si臋 z owocowym ciastem, keksem, lodami owocowymi. Cz臋sto ich s艂odycz uzupe艂nia mi贸d, wanilia, karmel. Wyczuwalne s膮 tak偶e pikantne, iskrz膮ce nuty 鈥 jak ze 艣wi膮tecznych pierniczk贸w 鈥 imbir, cynamon, ga艂ka muszkato艂owa. Wg mnie bardzo “uniwersalna” grupa whisky.

O nich mo偶na przeczyta膰 tutaj 馃憠馃徑馃憠馃徑 “Owocowe i korzenne

  • Whisky bogate, mi臋siste

whisky_zapach_smak_szkocka_krataTrzecia grupa 鈥 whisky pe艂ne, bogate. Tutaj zapach i smak whisky przywodzi na my艣l suszone owoce 鈥 s艂odycz fig, daktyli, rodzynek i 艂amana jest wytrawno艣ci膮 sherry albo goryczk膮 d臋biny. Do tego skojarzenia z czekolad膮 (cz臋sto gorzk膮). Dzi臋ki temu whisky te s膮 bogate w zapachu i smaku. Pij膮c tak膮 whisky ma si臋 wra偶enie, 偶e jest ci臋偶ka, konkretna, mi臋sista. Nie ma tam 艣wie偶o艣ci i rze艣ko艣ci, tylko mocne tony z charakterem.

Wi臋cej o tej grupie do poczytania tutaj 馃憠馃徑馃憠馃徑 “Bogate i pe艂ne

  • Whisky dymne, torfowe

whisky_zapach_smak_szkocka_krataOstatnia grupa, kt贸rej nie da si臋 pomyli膰 z trzema wcze艣niejszymi. Cech膮 wsp贸ln膮 tych whisky jest torf – od lekkiego do intensywnego.聽 Czu膰 w nich oczywi艣cie tak偶e inne rzeczy ni偶 torf m.in. owoce, wanili臋. Jednak to dym jest tym, co je 艂膮czy i wyr贸偶nia z pozosta艂ych whisky. Torfowo艣膰 mo偶e przypomina膰 zapach w臋dzonego mi臋sa i ryb, ogniska albo 艣rodk贸w chemicznych, lekarstw lub te偶 by膰 “przemys艂owy” (smar, 偶u偶el, smo艂a). Cz臋sto torfowo艣膰 ma tak偶e akcenty ziemiste (艣ci贸艂ka le艣na) czy morskie.

Ta grupa jest opisana tutaj 馃憠馃徑馃憠馃徑 “Dymne i torfowe

Zapach i smak whisky po Twojemu

Tak jak wspomnia艂em, podzia艂 jest subiektywny 鈥 mo偶na si臋 z nim zgadza膰 lub nie. Poza tym konkretn膮 single malt kto艣 mo偶e zaliczy膰 do grupy 1-szej, a kto艣 inny do 2-giej lub 3-ciej. Kwestia indywidualnego odbioru. Druga sprawa, grupowanie jest na pewno uproszczone. Bez wi臋kszego trudu mo偶na by wydzieli膰 jeszcze minimum dwie grupy 鈥 jedna to whisky s艂odowe, zbo偶owe (w zapachu dominuje s艂贸d, siano, zbo偶e), a druga 鈥 morskie single malt (wyra藕nie wyczuwalna s艂ona morska bryza).聽 Poza tym, poszczeg贸lne grupy maj膮 tak偶e cechy wsp贸lne i takie, kt贸re si臋 wzajemnie mieszaj膮 i przenikaj膮 (np. korzenne przyprawy czy d臋bina pojawi膰 si臋 mog膮 w ka偶dej grupie). I ostatnia uwaga 鈥 w ka偶dej grupie trafi膮 si臋 whisky, kt贸re nie do ko艅ca b臋d膮 spe艂nia艂y “kryteria” danej grupy. Dlatego te偶, moim zdaniem ka偶dy kto pasjonuje si臋 艣wiatem whisky, ma prawo zbudowa膰 sobie sw贸j w艂asny katalog. Zapach i smak whisky ma bowiem tak du偶膮 r贸偶norodno艣膰, 偶e mo偶na nazywa膰 je sobie, okre艣la膰, grupowa膰, katalogowa膰, tak jak si臋 chce. Oto ca艂y urok 馃檪

Mo偶e Ci si臋 r贸wnie偶 spodoba